Rusya Federasyonu, teknoloji devleri Telegram ve Apple‘ı bir kez daha para cezalarına çarptırdı. Moskova Taganski Bölge Mahkemesi’nin aldığı kararlarla, yasaklı bilgileri kaldırmayı reddeden Telegram‘a 4 milyon ruble (yaklaşık 44.000 ABD doları), Rus kullanıcı verilerini ülke içinde depolamadığı gerekçesiyle Apple‘a ise 400.000 ruble (yaklaşık 4.400 ABD doları) ceza kesildi. Bu kararlar, Rusya’nın dijital egemenlik ve içerik denetimi politikalarının bir devamı niteliğinde.
Telegram’a Üçüncü Yasaklı İçerik Cezası
Popüler mesajlaşma uygulaması Telegram, Rusya’da daha önce de benzer nedenlerle cezalandırılmıştı. Son 4 milyon rublelik ceza, yasaklı bilgileri platformundan kaldırmayı reddetmesi üzerine verildi. Bu, uygulamanın aynı ihlalden aldığı üçüncü ceza oldu. 2023 yılında 4 milyon ruble, 2022 yılında ise 1 milyon ruble para cezasına çarptırılan Telegram’ın, sadece bu spesifik ihlal türündeki toplam cezası 9 milyon rubleye ulaştı.
Rusya’nın telekomünikasyon denetleme kurumu Roskomnadzor, uzun süredir Telegram üzerinde belirli içeriklerin kaldırılması konusunda baskı yapıyor. Rusya, başta aşırılık yanlısı olarak tanımlanan materyaller, uyuşturucu ticareti veya çocuk istismarı gibi yasa dışı içerikler olmak üzere, devletin tehlikeli veya yasaklı kabul ettiği bilgilerin platformlardan kaldırılmasını talep ediyor. Telegram ise genellikle ifade özgürlüğünü savunarak bu taleplere direniyor veya belirli durumlarda gecikmeli tepki veriyor.
Apple’ın Veri Yerelleştirme İhlali Tekrarladı
Teknoloji devi Apple ise, Rus vatandaşlarının kişisel verilerini Rusya toprakları içinde depolama zorunluluğunu yerine getirmediği gerekçesiyle 400.000 ruble para cezasına çarptırıldı. Bu, Apple için veri yerelleştirme yasasını ihlal ettiği ilk durum değil. Daha önce de aynı gerekçeyle 2 milyon rublelik bir ceza ile karşı karşıya kalmıştı.
Rusya’nın 242-FZ sayılı Federal Yasası, 2015 yılından bu yana yabancı teknoloji şirketlerinin Rus vatandaşlarının kişisel verilerini Rusya içindeki sunucularda depolamasını zorunlu kılıyor. Bu yasa, Rusya’nın ulusal güvenlik ve veri gizliliği iddialarını desteklemeyi amaçlıyor. Ancak birçok uluslararası şirket, bu düzenlemeye uymakta zorluk çekiyor veya uymayı reddediyor.
Rusya’nın Teknoloji Şirketlerine Yönelik Artan Baskısı
Rusya’nın dijital egemenlik çabaları kapsamında sadece Telegram ve Apple değil, Google, Facebook (Meta), Twitter (X), TikTok ve WhatsApp gibi diğer büyük uluslararası teknoloji şirketleri de benzer ihlallerden ötürü ağır para cezalarıyla karşılaştı. Örneğin, LinkedIn, bu veri yerelleştirme yasasına uymadığı için Rusya’da tamamen engellenmişti. Bu durum, Rusya’nın kendi iç yasalarına uymayan platformlara karşı ne kadar kararlı olduğunu gösteriyor.
Uzmanlar, bu tür cezaların Rusya’nın küresel internet ağından kısmen izole edilmiş, kendi kontrolündeki bir “Runet” oluşturma hedefine hizmet ettiğini belirtiyor. Teknoloji şirketleri ise, bir yandan yerel yasalara uyum sağlarken, diğer yandan küresel kullanıcı prensiplerini ve operasyonel maliyetlerini dengelemek zorunda kalıyor. Moskova’dan gelen son cezalar, bu süregelen gerilimin yeni birer yansıması olarak değerlendiriliyor.