Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) rezervlerinde son haftalarda yaşanan gerileme, 19 Mayıs haftası itibarıyla tarihi boyutlara ulaştı. Bankanın brüt rezervleri bir haftada tam 21,5 milyar dolar azalarak 105,1 milyar dolara geriledi. Bu düşüş, özellikle net uluslararası rezervlerin (NIR) 2002 yılından bu yana ilk kez negatif seviyeye inmesiyle dikkat çekti.
Resmi verilere göre, TCMB’nin net uluslararası rezervleri bir önceki hafta 11 milyar dolar seviyesindeyken, 19 Mayıs haftasında 16,5 milyar dolar birden düşerek eksi 5,7 milyar dolara geriledi. Bu durum, Türkiye ekonomisi için önemli bir alarm sinyali olarak yorumlanıyor ve piyasalarda endişeye yol açıyor.
Net Rezervlerde Şok Edici Geri Çekilme
Merkez Bankası’nın brüt rezervleri 126,6 milyar dolardan 105,1 milyar dolara düşerken, asıl kritik gösterge olan net rezervlerdeki erime daha keskin oldu. Yılın başından itibaren rezervlerde yaşanan kayıp hızlanarak devam ederken, net rezervlerin eksiye düşmesi 21 yıl aradan sonra gerçekleşen bir ilk olarak kayıtlara geçti. 2023 yılına 132,8 milyar dolar brüt rezervle başlayan TCMB, 19 Mayıs haftasına kadar olan süreçte 27,7 milyar dolar rezerv kaybetmiş oldu.
Döviz ve Altın Cephesi: Kim Ne Kadar Azaldı?
Rezervlerdeki düşüş hem döviz hem de altın varlıklarında gözlemlendi:
- Döviz Rezervleri: TCMB’nin brüt döviz rezervleri 70,8 milyar dolardan 54,5 milyar dolara gerileyerek 16,3 milyar dolarlık bir azalış kaydetti.
- Altın Rezervleri: Altın rezervleri ise 55,8 milyar dolardan 50,6 milyar dolara düşerek 5,2 milyar dolarlık bir kayıp yaşadı.
Bu veriler, rezerv kaybının sadece bir varlık sınıfıyla sınırlı kalmadığını, Merkez Bankası’nın tüm rezerv kalemlerinde önemli bir erime yaşadığını gösteriyor.
Neden Bu Düşüş Yaşandı? Seçim Dönemi Müdahaleleri
Merkez Bankası rezervlerindeki bu sert düşüşün ana nedenlerinden biri olarak, 14 ve 28 Mayıs seçimleri öncesinde Türk Lirası’nı desteklemek amacıyla yapılan yoğun döviz satışları gösteriliyor. Kaynaklara göre, TCMB’nin seçim öncesinde piyasaya yaklaşık 25 milyar dolar civarında döviz sattığı iddia ediliyor. Bu müdahalelerle kurun belirli bir seviyede tutulmaya çalışıldığı, ancak bunun bedelinin rezervlerdeki hızlı erime olduğu belirtiliyor.
Ekonomistler, negatif net rezerv seviyesinin ülke ekonomisinin dış şoklara karşı kırılganlığını artırdığı ve yeni ekonomi yönetiminin önünde ciddi bir rezerv güçlendirme sorunu olduğu konusunda uyarıyor.