Belediye ve yerel yönetim çalışanlarının örgütlü gücü Tüm Bel-Sen, son dönemde belediyelerde toplu iş sözleşmesi (TİS) haklarının iptal edilmesine yönelik adımlara karşı sert bir duruş sergiledi. Sendika, hukuki süreçler ve bakanlık talimatlarıyla gündeme gelen hak kayıplarına karşı “TİS hakkımızdan vazgeçmeyeceğiz” mesajını verdi.
Sendika yetkilileri, Türkiye genelindeki belediyelerde görev yapan on binlerce çalışanın, mevcut toplu iş sözleşmeleriyle sağlanan sosyal denge ödemelerinin iptali riskiyle karşı karşıya olduğunu belirterek, bunun aylık gelirlerinde 10.000 TL ila 15.000 TL’ye varan ciddi düşüşlere yol açacağını vurguladı. Tüm Bel-Sen, yaşanan bu durumun çalışanları mağdur ettiğini ve mücadelelerinin süreceğini açıkladı.
Kimler Protesto Ediyor?
Protestonun merkezinde, belediye ve yerel yönetim hizmetleri kolunda örgütlü olan Tüm Bel-Sen yer alıyor. Sendika, Türkiye’nin farklı şehirlerindeki (Kadıköy, İzmir Konak, Eskişehir Tepebaşı, Ankara Çankaya, Adana Seyhan, Antalya Muratpaşa gibi) belediyelerde çalışan üyeleri adına bu hak mücadelesini yürütüyor. Sendika temsilcileri, yaptıkları basın açıklamasında, kamusal hizmetlerin aksamadan yürütülmesinde kilit rol oynayan belediye personelinin mağdur edilmesinin kabul edilemez olduğunu dile getirdi.
TİS Hakkı Neden Gündemde?
Belediyelerde toplu iş sözleşmeleri, uzun yıllardır çalışanların mali ve sosyal haklarını güvence altına alan önemli bir araç oldu. Özellikle sosyal denge sözleşmeleri adıyla bilinen bu düzenlemeler, memur statüsündeki belediye personelinin ücret dengesizliklerini gidermeyi amaçlıyordu. Ancak son dönemde Danıştay kararları ve ilgili bakanlıkların talimatları, bu sözleşmelerin kapsamını daraltma ve iptal etme yönünde bir baskı oluşturdu.
Karar Süreci ve Etkileri
- 2015 Anayasa Mahkemesi Kararı: Toplu iş sözleşmelerinin, memur statüsünde olmayan belediye personeli için “sosyal denge sözleşmesi” adı altında yapılamayacağına hükmedildi. Bu karar, sözleşmeli personel ile memurlar arasındaki farkı belirginleştirdi.
- 2017 Torba Yasa Süreci (7033 Sayılı Kanun): Belediyelerde “sosyal denge sözleşmeleri”nin memur ve sözleşmeli personele yaygınlaştırılmasını öngören madde, Cumhurbaşkanı tarafından veto edildi. Bu durum, yasal düzenleme beklentilerini boşa çıkardı.
- 2021 Danıştay Kararı: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan ve sözleşmeli personeli de kapsadığı düşünülen “sosyal denge sözleşmeleri” hükmünün, geriye dönük olarak uygulanamayacağına ve yalnızca memur statüsündeki personeli kapsadığına karar verdi. Bu karar, mevcut sözleşmeli personel TİS’lerinin iptali için hukuki bir zemin oluşturdu.
- Bakanlık Talimatları: Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın, Danıştay kararı doğrultusunda belediyelere gönderdiği talimatlar, mevcut TİS’lerin iptal edilmesine ve ödemelerin durdurulmasına yol açtı.
Belediyelerde Maaşlar Nasıl Etkilenecek?
Tüm Bel-Sen’in açıklamasına göre, bu kararların hayata geçirilmesi halinde belediye çalışanları büyük bir mali kayba uğrayacak. Mevcut TİS’lerle sağlanan sosyal denge ödemelerinin kesilmesi, çalışanların aylık gelirlerinde ortalama 10.000 TL ila 15.000 TL arasında bir azalmaya neden olacak. Bu durum, özellikle düşük ve orta gelirli belediye personelinin geçimini ciddi şekilde olumsuz etkileyecek ve yaşam standartlarını düşürecektir.
Tüm Bel-Sen Ne İstiyor?
Tüm Bel-Sen, bu haksızlığa karşı net taleplerde bulunuyor:
- Belediyelere yapılan “TİS’leri iptal edin” talimatları derhal geri çekilmeli ve mevcut sözleşmelerin uygulanmasına devam edilmeli.
- Sendikal hak ve özgürlüklerin güvencesi olan toplu iş sözleşmesi hakkının, tüm belediye emekçileri için yasal güvence altına alınması amacıyla acilen yasal düzenleme yapılmalı.
- Belediye başkanları, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın talimatlarına uymayarak, çalışanlarının hakları için yasal zeminde mücadele etmeli.
Mücadele Devam Edecek Mi?
Tüm Bel-Sen, üyelerinin hak kayıplarına karşı mücadelesini sürdürmekte kararlı olduğunu açıkladı. Sendika, yasal süreçlerin takipçisi olacaklarını, belediyelerle diyalog kurmaya çalışacaklarını ve gerekirse daha geniş çaplı eylemlerle seslerini duyuracaklarını belirtti. Sendika temsilcileri, “Belediye emekçilerinin TİS hakkı anayasal bir haktır ve bu haktan vazgeçmeyeceğiz. Mücadelemiz sonuna kadar devam edecektir” ifadelerini kullandı.